Thanh Hóa - Quảng Nam, 50 năm kết nghĩa (1960-2010) đã để lại nhiều tình cảm thắm thiết, keo sơn. Có muôn vàn cách thể hiện nghĩa tình, trong đó, không thể không nhắc đến những bức trướng thắm đẫm những câu chữ ân tình gửi tặng nhau...

Cảm động nhất là những cán bộ, đảng viên, quần chúng bị địch bắt giam tại nhà lao Hội An, đã không quản chế độ lao tù hà khắc, thêu chiếc khăn lớn có hình nhà lao Hội An tặng Đại hội Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa lần thứ VII năm 1969. Một tấm khăn thêu khác thể hiện bài thơ “Nhật ký trong tù” của Bác Hồ do 6 chị em tù chính trị thêu trong nhà lao Hội An vào năm 1969 được bí mật chuyển ra bên ngoài để đến năm 1971 gửi ra tặng Đại hội Đảng bộ thị xã Thanh Hóa lần thứ VIII. Khăn thêu trên nền vải trắng hình chữ nhật, hai góc đối diện có thêu hai bông hoa, ở giữa là bài thơ “Nhật ký trong tù” bằng chữ Hán, ngay phía dưới bài thơ là dòng chữ quốc ngữ “Lao xá Hội An-1969” nằm ở góc bên phải, còn góc bên trái là “Son sắt một lòng”. Tấm khăn không chỉ thể hiện nét đẹp chiều sâu về trí tuệ, tâm hồn, ý chí, niềm lạc quan cách mạng của người tặng mà còn đẹp về mặt thẩm mỹ.

Bức trướng do 6 nữ tù nhà lao Hội An tặng thị xã Thanh Hóa năm 1971.

Chiến tranh chia cắt, bên cạnh xây dựng công trình thư viện, công viên, hoa viên, Thanh Hóa còn đầu tư các công trình phúc lợi khác lấy địa danh xứ Quảng để đặt tên. Công trình nguy nga, bề thế tọa lạc giữa lòng thị xã lúc ấy chính là Rạp chiếu bóng Hội An. Rạp được khánh thành vào 3-2-1972, Đoàn đại biểu Ban liên lạc đồng hương Hội An tại Hà Nội gồm các đồng chí Nguyễn Thanh Sơn, Đặng Tiên, Đỗ Nhơn, Phạm Thành, Lê Thị Nò đã vào dự và tặng bức trướng mang dòng chữ “Hội An - Thanh Hóa anh dũng kiên cường”.

Bức trướng Quảng Nam - Đà Nẵng tặng Thanh Hóa năm 1969.

Tại Bảo tàng Thanh Hóa còn lưu giữ nhiều kỷ vật giá trị thể hiện tình cảm thiêng liêng giữa hai tỉnh Thanh Hóa - Quảng Nam. Ví như bức thư tay (đề ngày 30-12-1961) của Ủy ban Vận động Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng gửi đồng bào, cán bộ, chiến sĩ tỉnh Thanh Hóa. Nội dung nói về tình hình khó khăn ở mặt trận Quảng - Đà, những kết quả, thành tích trong đấu tranh chính trị, vũ trang, tố cáo sự tàn nhẫn của chính quyền Mỹ - Diệm đã đàn áp, bắt bớ, giết hại cán bộ nằm vùng và những người kháng chiến cũ. Cuối thư có đoạn: “Đồng bào Thanh Hóa - Quảng Nam chúng ta sẽ quyết tâm hơn nữa, mỗi nơi sẽ làm nhiệm vụ của mình: xây dựng chủ nghĩa xã hội và lật đổ chính quyền Mỹ-Diệm; để rồi ngày mai không xa, đồng bào hai tỉnh cùng chung tay xây dựng một nước, một chế độ xã hội chủ nghĩa tươi đẹp đầy tự do, hạnh phúc”. Hay như bức trướng khổ lớn do Đảng bộ Quảng Nam-Đà Nẵng tặng Thanh Hóa vào tháng 10-1969. Đến hôm nay, bức trướng vẫn còn giữ được màu sắc tươi tắn với những nét thêu về hình tượng cây dừa, bông lúa, ngôi sao, mái đình làng... càng làm tôn thêm dòng chữ “Vì độc lập, vì tự do, Thanh Hóa - Quảng Nam một lòng quyết thắng”. Tại bảo tàng còn có bức trướng của Đảng bộ và quân - dân Quảng Nam - Đà Nẵng tặng Thanh Hóa đúng vào lễ Quốc khánh đầu tiên sau ngày đất nước thống nhất (2-9-1975): “Mừng 30 năm Việt Nam thắng lợi, Quảng Nam - Thanh Hóa thắm tình kết nghĩa, thi đua xây dựng quê hương đàng hoàng hơn, to đẹp hơn”.

Bức trướng Quảng Nam - Đà Nẵng tặng Thanh Hóa năm 1975.

Các địa phương của hai tỉnh kết nghĩa cũng thường tặng nhau những bức trướng với các dòng chữ “để đời” nhằm động viên, thăm hỏi nhau. Tháng 10-1968, thị xã Thanh Hóa tặng thị xã Hội An bức trướng nền đỏ thêu 6 chữ vàng “Hội An anh dũng kiên cường”. Sau đó, nhân kỷ niệm 55 năm thành lập Đảng bộ TP. Thanh Hóa, Đảng bộ và nhân dân Hội An tặng TP. Thanh Hóa bức trướng, cũng là kỷ vật đặc biệt, khi thêu những vần thơ lục bát “55 năm Đảng bộ kiên cường/ Nghìn sau ngọn đuốc soi đường tiến lên/ Chiến trường chia lửa không quên/ Hội An- Thanh Hóa khắc tên sử vàng”.

Chúng ta vừa có dịp xem lại những kỷ vật xưa ấy qua triển lãm ảnh “Thanh Hóa - Quảng Nam, 50 năm tình sâu nghĩa nặng” do Bảo tàng Quảng Nam thực hiện tại Trung tâm VHTT tỉnh và xuất hiện trên các ấn phẩm của Thanh Hóa. Đặc biệt, trong dịp kỷ niệm 45 năm chiến thắng Hàm Rồng vào đầu tháng 4 năm nay, sẽ diễn ra chương trình “Những ngày văn hóa Quảng Nam tại Thanh Hóa”. Trong chuỗi hoạt động của chương trình, Bảo tàng Quảng Nam phối hợp Bảo tàng Thanh Hóa sẽ tổ chức trưng bày, giới thiệu các kỷ vật quý giá một thời, những bức trướng nghĩa tình... đến đông đảo nhân dân, để mỗi người tham dự càng hiểu thêm về ân tình sâu đậm Thanh Hóa - Quảng Nam.

TẤN VỊNH